Dünyada bir ekonomik kriz yaşanıyor. Çözüm yolu bulmak için zengin ülkeler, ekonomileri büyüyen kimi ülkeleri de (Brezilya ve Türkiye gibi) yanlarına alarak 2 Nisan 2009 tarihinde Londra’da bir araya geldiler. Zirveden “Denetimsiz Kapitalizme Son” mesajının çıktığı bildiriliyor. Anlaşılıyor ki, devletler sıkışan kapitalizmi ve onun aktörleri olan dev şirketleri kurtarmak için ekonomiye müdahale edecekler, emeği ile geçinen sınıflardan topladığı vergileri onlara aktaracaklar. Açıkçası kapitalizm, “Denetimli Kapitalizm” olarak varlığını sürdürecek. Bu bağlamda kitleleri uyutmak için de, her ülkede ekonomiyi kurtarma paketleri açıklanmaya başlandı, bu süreç devam ediyor.
Ekonomiyi kurtarma paketleri kimin işine yarar?
Daha önce de yazmıştım. Sınıflı toplumlarda ekonomi politikaları, güçler dengesine göre şekillenir. Güçlü olan sınıflar, hazırlanan kurtarma paketlerinden en yüksek payı alırlar. Türkiye’de de sanayici ve işadamları krizle birlikte hazırlanan paketlerden faydalandılar ve faydalanıyorlar. Ancak çiftçiler unutuldu. Nedeni şu; çiftçilerin güçlü örgütleri yok, bu nedenle siyasete ağırlıklarını koyamıyorlar. Bununla birlikte gıda egemenliği ve sosyal açıdan çiftçilere yönelik de bir ekonomik paketin hazırlanması zorunlu.
Çiftçilere yönelik ekonomik paket önerisi!
Çiftçilere yönelik ekonomi paketinde şunlar olmalı;
• Tarımsal girdilerden (tohum, ilaç, gübre, mazot vb.)alınan KDV sıfırlanmalı.
• Tarımsal amaçlı kooperatiflerin pazarladığı ürünlerde KDV düşürülmeli (örneğin süt ve ürünlerinde KDV yüzde 1 düşürülmeli)
• Tarımsal amaçlı kooperatiflerin ürünlerinin pazarlanmasını sağlamak üzere yerel yönetimler devreye sokulmalı (bu amaçla bir yasa çıkarılmalı)
• Tarım ürünlerinin pazarlanmasında kayıt dışı ekonomiyle etkin bir mücadele yapılmalı.
• Çiftçi birlik ve kooperatiflere sağlanan kredilerin faizleri düşürülmeli ve geri ödeme süresi uzatılmalı.
• Kooperatiflerin ilçe yada büyük belde düzeylerinde kurulması ve küçük kooperatiflerin birleşmesini sağlayacak düzenlemeler yapılmalı.
• Süt tozu, buzağı maması ve gebe düve ithalatı durdurulmalı.
• Çiftçi örgütleri arasında teknik ve ekonomik alanında çatışmayı ve gereksiz sürtüşmeleri önleyecek yasal düzenlemeler yapılmalı(örgüt karmaşası giderilmeli).
• Tarım ürünlerinin fiyat oluşumunda AB’de olduğu üzere Ortak Piyasa Düzenleri’ne benzeyen bir düzenleme yapılmalı.
•Marketlerin, üreticileri sömürmesini önleyecek yasal düzenlemeler yapılmalı.
• Küçük işletmelerin orta ölçekli işletmelere dönüştürülmesini sağlayacak düzenlemeler yapılmalı. Büyük işletmelere uygulanan teşvikler kaldırılmalı.
Çiftçilere yönelik ekonomik paket mutlaka düzenlenmeli. Bu tarım uzmanı olarak bizim aklımıza gelen bunlar. AKP bu önerilerimizi dikkate alır mı bilemem? IMF ne der, AB ne der bilemem?
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI